“วิเคราะห์ข้อจำกัดของกระบวนการทำ BOQ: จากวิธีดั้งเดิมสู่เครื่องมืออัตโนมัติ”
ก่อนนำเสนอทางออก จำเป็นต้องเห็นข้อจำกัดของวิธีที่ใช้กันอยู่—เหตุผลว่าทำไม “การพยายามบังคับใช้เครื่องมือเดิม” จึงไม่ยั่งยืนในระยะยาว
กระบวนการทำ BOQ ในปัจจุบันมีตั้งแต่การถอดแบบ 2D ด้วยมือ, ใช้ตาราง Revit Schedule/Quantities, ไปจนถึง Dynamo เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่น แต่แต่ละวิธีก็มีข้อดี–ข้อเสีย และมักสะดุดเมื่อเจอข้อกำหนดจริงของงานไทย (ฟอร์แมต BOQ, มาตรฐานการวัด, เวิร์กโฟลว์ทีมประมาณราคา)
- Human Error จากอ่านแบบ/ตกหล่น/คำนวณผิด
- ใช้เวลานานและแรงงานสูง — หลายวันถึงหลายสัปดาห์
- ขาดการเชื่อมกับแบบ — แก้แบบครั้งใดแทบต้องเริ่มใหม่
ข้อจำกัดด้านการจัดรูปแบบ
Schedule ถูกออกแบบมาเพื่อ “แสดงข้อมูลจากฐานข้อมูล” ไม่ใช่เพื่อทำThai BOQ ที่มีหัวข้อหลัก–ย่อย การรวมยอด ฯลฯ การจัดฟอร์แมตให้ตรงมาตรฐานทำได้ยากและซับซ้อนเกินจำเป็น
การแยกส่วนปริมาณที่ซับซ้อน
Revit มอง “วัตถุ” (Category/Family) แต่ BOQ มอง “รายการงาน” เช่น คาน 1 ชิ้น ต้องแยกเป็นคอนกรีต, ไม้แบบ, เหล็กเสริม, ค่าแรง. การแยกจากวัตถุเดียวใน Schedule ต้องพึ่งสูตรที่ซับซ้อนและไม่ยืดหยุ่น
กำแพงทักษะที่สูง
ต้องเข้าใจ Family/Shared Parameters/Calculated Fields ซึ่งเกินทักษะของ QS ส่วนใหญ่ ทำให้เครื่องมือกลายเป็นอุปสรรค
- ซับซ้อนในการพัฒนา/บำรุงรักษา — script เปรียบเสมือนโปรแกรม ขนาดย่อม เปลี่ยนเวอร์ชัน/โครงสร้างโมเดลแล้วมักพัง ต้องคอยแก้
- ไม่เป็นมิตรกับผู้ใช้ทั่วไป — ไม่มี UI ใช้งานแบบ Mass Adoption ในทีม QS ได้ยาก
- มาตรฐาน/ความสม่ำเสมอ — กระจายสคริปต์และคุมคุณภาพให้เท่ากันทุกโครงการเป็นโจทย์ใหญ่
เปรียบเทียบภาพรวมของแนวทาง (สังเขป)
| มิติพิจารณา | Manual | Revit Schedules | Dynamo |
|---|---|---|---|
| ความแม่นยำ / ความน่าเชื่อถือ | ขึ้นกับคน (เสี่ยงผิดพลาด) | ดีขึ้นแต่ติดเพดานสูตร/ฟอร์แมต | ทำได้สูงแต่พึ่งสคริปต์/บำรุงรักษา |
| เวลา / การอัปเดตเมื่อแก้แบบ | ช้า ต้องเริ่มนับใหม่บ่อย | เรียลไทม์จากโมเดล | ขึ้นกับสคริปต์/โครงสร้างโมเดล |
| ทักษะที่ต้องการ | QS ดั้งเดิม | สูง (Family/Params/Formula) | สูงมาก (Logic/Programming) |
| ฟอร์แมต BOQ ตามมาตรฐานไทย | ทำได้ แต่ช้า | จำกัด ต้อง export/ดัดแปลง | ทำได้แต่ต้องพัฒนาหนัก |
| ความยั่งยืน/บำรุงรักษา | พึ่งบุคคล | พึ่งผู้เชี่ยวชาญเฉพาะ | เปราะกับการเปลี่ยนแปลง |
Manual ล้าสมัยและเสี่ยง, Revit Schedules ยืดหยุ่นไม่พอและต้องการสกิลสูง, ส่วน Dynamo ทรงพลังแต่ซับซ้อน/เปราะบาง—ภาพรวมจึงชัดเจนว่า การ “งัดข้อกับข้อจำกัดเดิม” เปลืองทรัพยากรมากกว่าผลลัพธ์ ทางออกที่ยั่งยืนคือเครื่องมือใหม่ที่ออกแบบมาเพื่อ BOQ โดยเฉพาะ พร้อม UI เป็นมิตร ตรรกะคำนวณซ่อนอยู่เบื้องหลัง และผลิตเอกสารตามมาตรฐานไทยได้อัตโนมัติ